Tres vales pirenaicos

16 a 19 de xullo de 2014

Val de Pineta
Deixamos atrás Ordesa para visitar algúns dos outros vales que conforman o parque nacional. Comezamos por Pineta, un enorme e longo val do que só unha pequena parte pertence ao parque. No pasado hospedou unha lingua de xeo de mais de 40 km, que excavou un val en artesa case perfecto. Desafortunadamente, a presencia de neve alterou o noso plan outra vez e impediunos subir ao Balcón de Pineta, parte alta do val desde onde se pode admirar a cara norte do Monte Perdido xunto co seu moribundo glaciar.
A alternativa escollida foi percorrer a faixa Tormosa, senda que vai polo alto da ladeira oeste de Pineta (pero que resultou ser mais difícil do que esperábamos). O camiño comeza achegándose a unha serie de fervenzas que o rio Cinca forma ao saltar os 1200 m de desnivel que separan o Balcón de Pineta do fondo do val.

Circo de Pineta
Fervenza de Marboré
Avanzando pola senda disfrutamos dunha boa panorámica dos Llanos de la Larri, que xa percorrimos no 2008. Este é un val glaciar colgado, creado por un afluente do glaciar de Pineta, que por ter menor potencia erosiva non é capaz de excavar tan fondo e deixa un val en "U" mais alto que o principal. Aínda que en todas as montañas moldeadas polos glaciares hai numerosos casos de vales colgados, Pineta e La Larri son o exemplo mais nítido que temos visto. Tamén son impresionantes os canchales situados á dereita de La Larri, formados pola acumulación de gravas e pedras arrancadas á montaña polos procesos actuais de xeo-desxeo.

O pequeno val colgado de La Larri
Acabando o roteiro atopámonos que o rio Cinca levara parte do camiño, recordándonos outra vez o agresivo que é este entorno en canto a meteoroloxía se revira un pouco.

Aquí houbo un camiño
Ao día seguinte camiñamos para descender á garganta de Escuaín, un precioso barranco escondido entre os grandes vales do entorno no que atopamos moita xente practicando barranquismo. A aldea de Escuaín, que está situada xusto no límite do parque, conta con bos accesos e servizos pero está prácticamente deshabitada e non ofrece nada a quen a visita, agás un pequeno e atractivo paseo polos seus miradores para observar voitres e quebrantaósos.

Garganta de Escuaín

A soleada e calurosa xornada rematámola en Aínsa, pequena e bonita vila situada na parte baixa de Pineta que ademais acolle ao excelente Centro de Visitantes do Geoparque de Sobrarbe.




Como remate desta viaxe pirenaica, pasamos á vertente francesa da cordilleira, para ver a outra cara das mesmas montañas que visitamos días antes. Cambiar á cara norte da Brecha de Rolando supón 3 horas de coche e pasar varios portos de montaña, entre eles o famoso Tourmalet. Alí, ademais de compartir a estrada con numerosos ciclistas, presenciamos como os voitres descobrían os restos dunha ovella morta que devoraban en poucos minutos, dando mostras de certa agresividade entre eles.






Por último, chegamos ao circo de Gavarnie, situado na cara norte do macizo de Monte Perdido, desde onde un pequeno rio cae 400 m formando unha fervenza que se publicita como a máis alta de Europa. Cando se conxela no inverno convirtese nun dos mellores destinos para practicar escalada en xeo.




Finalmente, desde Gavarnie subimos a Col de Tentes co coche para botarlle un vistazo ao outro lado da Brecha de Rolando, onde os neveros nunca se derreten e aínda se lles pode chamar glaciar.


Ordesa e Monte Perdido, a xoia dos Pirineos

13, 14 e 15 de xullo de 2014

En 1918 o Val de Ordesa (Huesca) foi declarado Parque Nacional, sendo así o segundo territorio en recibir tal protección en España, só un mes despois que a montaña de Covadonga. Isto podería dar unha pista da importancia desta paisaxe de montaña, pero o certo é que a beleza e singularidade deste lugar supera calquera espectativa. En 1982, grazas en parte á presión popular, o parque foi ampliado para incluir os vales de Pineta, Escuaín, Añisclo e o entorno da cima do Monte Perdido, pasando a ter unha superficie 8 veces maior.
Entre os valores mais emblemáticos do parque está o impresionante canón de Ordesa, excavado por glaciares formados nas sucesivas glaciacións que veñen afectando ao planeta desde hai uns 50 millóns de anos. O último período de máxima actividade do xeo tivo lugar no Pirineo hai 50 000 anos, e hai só 16 000 anos que o xeo comezou a desaparecer dos vales.
Hoxe recibe a mais de 600 000 persoas ao ano, aínda que durante a nosa visita tivemos a sorte de non coincidir con moita xente. En 2008 xa estiveramos aquí e quedamos con ganas de volver, así que aproveitamos esta oportunidade para repetir.
A pesar disto, Ordesa e Monte Perdido é alta montaña, e compre tomar unhas precaucións básicas, informarse adecuadamente e coñecer as capacidades propias para non verse en situacións desagradables ou perigosas. Como entrenamento fixemos un roteiro sen complicacións, camiñando polo val de Bujaruelo ata o Val de Otal, ambos veciños de Ordesa e excluidos do parque nacional a pesar do seu valor.

Ponte románica de Bujaruelo
Val de Otal
Sempreviva (Sempervivum montanum)
Cardo azul (Eryngium bourgatii)
Ao día seguinte erguémonos cedo e tomamos o autobús desde Torla, única forma de acceder á pradeira de Ordesa durante a tempada alta do verán. O noso plan é superar o desnivel de 1000 m que separa o fondo do Val de Ordesa e subir á parte mais alta para camiñar entre os cumes, durmir no refuxio de Góriz (2200 m), e volver ao día seguinte baixando pola pradeira.

O Tozal de Mallo, no circo da Carriata
Desde o parking ascendemos polo circo da Carriata para dirixirnos á faixa das Flores. Esta senda de vértixe discurre por unha cornisa horizontal da parede norte do canón de Ordesa, orixinada de forma natural pola erosión dun estrato rochoso mais brando que os outros, e ofrece unha excepcional vista desde a cima dun precipicio de 1000 m de desnivel. Aínda que percorrer a faixa non é arriscado, pode ser moi desagradable para quen se impresione coas alturas.
A confluencia do Val de Ordesa co Val de Broto
A senda da Faixa das Flores sobre o canón de Ordesa 
Circo de Cotatuero
O circo de Cotatuero baixo as cimas do Cilindro, Monte Perdido e Soum de Ramond
Unha afirmación popular atribúe o nome da faixa das Flores á presencia da escasísima flor de neve ou edelweiss (Leontopodium alpinum); aínda que tardamos en atopala, ao final apareceu:


Unha vez superada a Faixa, accedemos a unha nova paisaxe de pradeiras e pequenas chairas, rocha e neve, na que desaparecen árbores e arbustos. A paisaxe kárstica propia da rocha calcárea provoca que a auga se infiltre con rapidez cara o interior da montaña, facendo que este lugar sufra grande aridez. Aínda así, é o lugar onde habitan os sarrios e as marmotas, ambos herbívoros. Estas últimas foron reintroducidas a mediados do século XX despois de desaparecer no pasado.

A Brecha de Roland 
Rebecos ou sarrios (Rupicapra rupicapra)
Marmota (Marmota marmota)
Camiñamos o resto do día pola zona alta, abandonando a idea de subir á Brecha de Roland ou ao Monte Perdido. As cimas resultan inaccesibles para nós, pois ascender con seguridade polos neveros que aínda quedan a mediados de xullo require o dominio técnico de crampóns e piolets. Aínda así as vistas son magníficas. Os estratos das rochas deixan de ser horizontais como no val e aparecen en todas as direccións, incluso dobrados sobre si mesmos, facendo visible os grandes movementos tectónicos que deron lugar a cordillera pirenaica.

Unha nube cubre a cima do Monte Perdido 
Despois de 10 horas camiñando rematamos a xornada cando chegamos ao refúxio de Góriz, situado na cabeza do val de Ordesa. Durante o verán o albergue, de 70 prazas, está completo, pero no seu reducido espazo de aloxamento se pode cear, durmir e almorzar.

Circo de Góriz e refuxio
A mañá seguinte espéranos unha xornada moito mais suave, descendendo desde Góriz ata Ordesa polo camiño mais transitado do parque nacional. A maioría da xente que durmiu no albergue diríxese cara as cimas ou a pasear pola neve, pertrechados con crampóns e piolets. Nos saímos cedo, e baixamos case sós ata a emblemática fervenza da Cola de Cabalo, na que hoxe é a auga a que salva o desnivel entre o circo de Góriz e o de Soaso. Fai 20 000 anos, a cascada era de bloques de xeo.

Fervenza de Soaso, ou "Cola de Cabalo"
Xanzá (Gentiana Lutea)
A gandeiría é necesaria para conservar os actuais ecosistemas de montaña
Desfrutamos do privilexio desta paisaxe nas primeiras horas da mañá, sen as multitudes que se poden concentrar nas horas centrais dun día soleado. Na parte alta o val de Ordesa aínda conserva o perfil en "U" propio da morfoloxía glaciar, con laderas verticais e fondo plano, onde hai bos pastos que son aproveitados para a gandería. O río Arazas descende polo val atravesando diferentes substratos rochosos, o que da lugar a fervenzas de formas variadas.

Gradas de Soaso

Campanula cochleariifolia
Lirio bravo (Lilium martagon)
Fervenza do Estreito


A media tarde chegamos a Torla, pequena vila situada na entrada de Ordesa que acolle ao centro de visitantes do Parque Nacional. Un edificio que enseña moi pouco sobre os valores do parque e de forma moi superficial, no que só paga a pena o Museo do Bucardo, especie de cabra montesa endémica do Pirineo que se extinguiu no ano 2000 coa morte do último exemplar que quedaba vivo.

A faixa das flores é a cornisa mais alta da montaña
Torla, co pico Mondarruego detrás
Como curiosidade, a foto que obtivemos desde o circo de Góriz, cando esperábamos por unha marmota que correteaba polas pedras

Boeing 747 pasa por diante da lúa

O monumento máis grande de Sicilia

20 de abril de 2014


As erupcións do Etna son frecuentes: a última ocorreu a principios deste mesmo ano. Non se considera un volcán demasiado perigoso, e a proba é que miles de persoas viven tranquilamente nas súas ladeiras. Sen embargo, en 1669 unha erupción sepultou varios pobos e chegou ata Catania, que tamén quedou en gran parte destruída a pesar do esforzo dos seus habitantes por construír muros que detivesen a lava ardente.
Este enorme volcán foi a nosa última visita en Sicilia. Subir aos cráteres da cima, a 3329 m de altitude, é un pouco complicado nesta época do ano debido a presenza de neve, así que decidimos facer unha excursión máis sinxela. En pouco máis dunha hora camiñando chegamos ao Valle del Bove, unha grandísima depresión no flanco do volcán creada por un enorme deslizamento de terras hai miles de anos.



Desde aquí son moi boas as vistas do fumeante cráter da cima, que parece case ao alcance da man e no que se intúen depósitos sulfurosos.