Bali (I): Relixión e agricultura

10 de agosto de 2014

Adicamos case unha xornada a cruzar desde Java ata o noso destino en Bali. Primeiro cambiamos de illa en ferry, logo collimos un autobús tan ateigado que a xente ía no pasillo sentada en taburetes, e finalmente un taxi para chegar a Ubud. Este turístico pobo sería o noso lugar de residencia durante catro días pola súa cómoda ubicación preto de diferentes puntos de interese. Acordamos cun taxista un itinerario de 3 días para visitar maioritariamente templos hinduístas e arrozais, que é o mais característico de Bali ademais do turismo de sol, praia e surf.

A diferencia de Borneo e Java, que profesan maioritariamente a relixión islámica, Bali é fervorosamente hinduísta. A relixión vívese intensamente: cada casa ten un templete propio adicado a un dos seus moitos deuses, fanse ofrendas a diario nas rúas, coches, altares, árbores e estatuas, nos templos celébranse multitudinarias cerimonias e é frecuente atoparse con unha procesión pola rúa. O hinduísmo balinés ten características propias que o fan diferente ao da India. É unha relixión politeísta na que se adora aos bos espiritus e se tenta apaciguar aos malos e a súa iconografía está chea de monstruos de apariencia terrorífica.

O milenario conxunto de templos de Goa Gajah foi a nosa primeira parada. O de maior fama é unha cova excavada na rocha á que se accede a través da boca dunha grotesca criatura. Outros templos, xardíns e estanques completan o santuario destinado a manter alonxados aos malos espíritos.





Logo fumos a Gunnung Kawi, un complexo funerario adicado a varios membros da realeza balinesa do século XI. Pero o máis bonito deste monumento é a súa situación no frondoso val dun río rodeado de bancais de arroz.


 

Moi cerca está Tirta Empul, cun manancial sagrado onde acuden en masa os devotos para purificarse. Había moita xente partipando nas cerimonias especiais que tiñan lugar ese día debido á lúa chea.



A última parada da xornada foi nos arrozais de Tegallalang. Xa tiñamos visto moitos campos de arroz, tanto en Java como en Bali, pero estes resultaron ser os máis laberínticos e escalonados, ademais dos primeiros polos que puidemos pasear. O cultivo de arroz require terreos constantemente anegados, polo que as parcelas deben ser horizontais e contar cun complexo sistema de canalización da auga. A combinación da paisaxe fortemente humanizada coa exuberancia tropical do entorno da como resultado un conxunto moi fotoxénico, que semella ser un xardín mais que un espazo agrícola.




Java (IV): O volcán do lume azul

8 de agosto de 2014

A vista do cráter do volcán Ijen é magnífica: un enorme lago de cor azul turquesa, paredes verticais, columnas de fume que por momentos ocultan a paisaxe e manchas amarelas de xofre cubrindo parte da beira do lago. Queríamos descender ao fondo do cráter para poder ver o afamado "Lume azul". A actividade parecía non ter máis dificultade que superar fortes pendentes e camiñar de noite, e non nos tomamos moi en serio que o guía levara unhas máscaras antigás na mochila.



Cando chegamos ao  borde do cráter o vento empuxaba o fume do volcán cara nós, e fixo que tusíramos e que os ollos nos picaran un pouco. Foi cando o guía nos dou as máscaras antigás e notamos que era mais fácil respirar. Logo de percorrer o borde para disfrutar das vistas, comezamos o descenso ao interior do cráter. A paisaxe alí é como de outro planeta: non hai rastro de vida, por momentos o aire é irrespirable e a cor e o cheiro a xofre están por todas partes. O lago é un dos máis ácidos do mundo polo ácido sulfúrico e as súas augas están moi quentes. Non  é un lugar agradable para estar, pero é inesquecible.



No crater do volcán Ijen se practica unha forma primitiva de minería para extraer o xofre, que se fixo famosa por un recente documental da BBC e a National Geographic. É un traballo moi duro e mal pagado. Por un procedemento do que non temos detalles, os mineiros levan o gas sulfuroso por unhas tuberías cerámicas e consiguen que nos extremos o xofre precipite formando grandes lousas de rocha. Cargan en cestas de mimbre ata 70 kg de xofre e suben pola ladeira do cráter para logo baixar ata o ponto onde lles compran o mineral.


Esperamos no fondo do cráter a que se fixera noite para poder ver o lume azul. O gas de xofre que se filtra polas gretas das rochas inflámase en contacto coa atmósfera e arde en chamas de cor azul moi vivo, pero con unha luminosidade tan baixa que é invisible durante o día. Este fenómeno ocorre en moi poucos lugares do mundo e no crater Ijen está a área de lume azul de maior extensión do planeta.




Java (III): A praia das tartarugas

7 de agosto de 2014

Sukamade é unha praia do parque nacional Meru Betiri onde acoden a desovar varias especies de tartarugas mariñas. Debido a que depredadores como o xabarín comían a maioría dos ovos, o parque nacional estableceu un sistema de protección que consiste en recoller os ovos tras a posta e enterralos en area nun recinto pechado. Cando eclosionan, as pequenas tartarugas son liberadas na praia.

É practicamente imposible chegar a Sukamade en transporte público, así que contratamos coche, conductor e guía durante dous días para que nos levaran ata alí e tamén ao cráter do volcán Ijen. De camiño a Sukamade fixemos unha pequena parada nunhas bonitas praias nas que nos acercamos por primeira vez ao océano Índico.


Continuamos por unha pista de terra pola que se iban alternando zonas de selva con aldeas e plantacións de caucho, café e cacao. O noso guía nos ensinou que, aínda que do cacao só se aproveitan as sementes, a pulpa que as rodea é comestible e está ben rica.



Ao chegar a Sukamade explicáronnos como era o proceso seguido para protexer os ovos. Ensináronnos o lugar onde os colocan de forma ordenada e sistemática e tivemos a sorte de ver un grupo de tartarugas recén nacidas.



A continuación nos convidaron a que as liberásemos na praia. Foi bonito velas dirixirse cara a agua e adentrarse no mar a pesar da forte oleaxe.



Os poucos turistas que se achegan a Sukamade, ademáis de participar na solta das tartarugas pequenas, tamén poden presenciar a posta de ovos na praia durante a noite. As tartarugas acostuman facer a súa posta entre as 8 e as 12 da noite, e os gardas patrullan a praia para localizalas e poder recoller os ovos en canto terminan. Cando aparece unha tartaruga, avisan aos turistas para que vaian a vela. A nós fallounos a sorte pois logo de esperar catro horas na praia non apareceu tartaruga ningunha.


Pero á veces un animal mais cotián tamén pode dar un bonito espectáculo. Estivemos un bo rato entretidos cuns pequenos cangrexos que escapaban das olas a grande velocidade.


Java (II): Un volcán cheo de turistas

5 e 6 de agosto de 2014

Despois dos templos de Borobodur e Prambanan, o volcán Bromo é a atracción turística más visitada de Java, tanto por extranxeiros como por indonesios. Chegar alí desde Yogyakarta levounos un día enteiro en tres medios de transporte diferentes. Fixemos a primeira etapa en tren disfrutando dunha viaxe cómoda e agradable, cun camareiro que ofrecía bebida e sabrosas comidas a precio módico. Logo tomamos un autobús no que o revisor intentou enganarnos facéndonos baixar nunha "parada especial" para turistas, pero nós sabíamos o truco e non lle fixemos caso. Por último, tiñamos que coller un minibus que só sae cando está completo ou se os pasaxeiros pagan polas prazas vacías. Despois de esperar unha hora só éramos catro persoas, e como non chegamos a un acordo co prezo, marchamos a buscar un taxi pero non o atopamos. Cando xa empezabamos a desesperarnos, conseguimos un bo acordo cunha axencia de excursións e quedamos aliviados ao chegar comodamente en coche ao noso destino.

Bromo é un volcán activo situado no interior dunha caldeira de pequeno tamaño. Centos de turistas érguense de madrugada para ver sair o sol desde o alto dun monte ao borde da caldeira, a onde chegan en todoterreo. Nós decidimos evitar as aglomeracións, e camiñamos ata outro mirador situado un pouco máis abaixo. Foi un acerto, pois alí estabamos só unhas dez persoas e as vistas eran igual de espectaculares.

Outro volcán que se vía desde o mirador



A aldea Cemoro Lawang ao borde da caldeira
Despois, toda a xente baixa á caldeira e sube ao volcán por unha escaleira instalada na súa ladeira para poder salvar a forte pendente e o terreo inestable. Aquí xa non tivemos escapatoria e tocounos facer cola para subir, para ver o fumeante cráter e para volver baixar.



Para marchar de Bromo tamén estivemos esperando a que o minibus completase a pasaxe, pero desta vez os nove pasaxeiros pagamos 12 prazas e baixamos da montaña nesta vella furgoneta.

Java (I): Dous templos milenarios

4 de agosto de 2014


Rematada a nosa visita a Borneo, comezamos a segunda etapa da nosa viaxe voando á illa de Java. Na rexión de Yogyakarta atópanse os templos antigos máis importantes de Indonesia, ambos construídos hai uns 1200 anos.
Borobudur é un gran templo budista encravado nunha verde paisaxe rural dominada polo cercano volcán Merapi.


Foi  no seu tempo o centro de peregrinación máis importante do sudeste asiático. Ten unha estructura escalonada formada por nove pisos, os seis primeiros de planta cadrada e os tres seguintes de planta circular. O edificio carece de interior e todos os seus elementos son externos.
 



Os pisos cadrados están decorados con relevos historiados sobre a vida de Buda, e os peregrinos tiñan que percorrelos meditando en cada panel mentras ascendían á parte superior do templo.



Nos pisos circulares hai numerosas estupas, estructuras de pedra en forma de campá que gardan unha estatua de Buda no seu interior.


 



Actualmente Borobudur é a atracción turística mais popular de Java e atrae a moitísimos turistas, especialmente indonesios. Foi aquí onde descubrimos un curioso costume local: pedirlle aos turistas occidentais que posen para facer unha foto de familia ou grupo con eles. Parece ser que moitos visitantes proceden de zonas remotas e non ven occidentais moi a miúdo.


Logo de encadear tres liñas de autobús chegamos a Prambanan, un conxunto de templos hindúes construídos entre os séculos VIII e X que foron destruídos na súa maioría por un terremoto no século XVI. Os máis importantes foron restaurados, pero un novo terremoto en 2006 produciu danos notables que aínda están sendo reparados.



Todos os templos teñen unha forma moi semellante aínda que con diferentes tamaños e o seu exterior está profusamente decorado con relevos. O interior é moi pequeno e escuro e só contén unha estatua.








Ambos monumentos foron coñecidos no século XIX polos occidentais, que os limparon da vexetación que os cubría e comezaron a interesarse por eles. Agora son Patrimonio da Humanidade e están xestionados correctamente polas autoridades de Indonesia.